Kimyo University Hospital | Toshkent
Tinch holatda yurakning tez yoki kuchli urishi turli yoshdagi insonlarda kuzatilishi mumkin. Ba'zi odamlar jismoniy mashq qilmayotgan bo'lsa ham, yurak odatdagidan tez urayotganini, ko'krak qafasida kuchli urishni, bezovtalik yoki nafas qisishini sezishlari mumkin.
Ayrim hollarda yurak urishining tezlashishi stress, uyqusizlik yoki kofein iste'moli kabi vaqtinchalik omillar bilan bog'liq bo'ladi. Ammo bu holat tez-tez takrorlansa, yurak-qon tomir tizimi salomatligiga e'tibor berish va uning sababini aniqlash muhim.
Kimyo University Hospital klinikasida bemorlar shifokor maslahatidan foydalanib, yurak faoliyatini baholash va yurak urishining tezlashish sabablarini aniqlash uchun tegishli tekshiruvlardan o'tishlari mumkin.
Yurak urishining tezlashishi tibbiyotda taxikardiya deb ataladi. Kattalarda tinch holatdagi yurak urish tezligi odatda bir daqiqada 60–100 martani tashkil qiladi.
Biroq yurak urishining me'yoriy ko'rsatkichlari insonning individual xususiyatlari, yoshi, ruhiy holati, qabul qilayotgan dori vositalari va umumiy salomatligiga qarab farq qilishi mumkin.
Quyidagi belgilar kuzatilishi mumkin:
Jismoniy harakatsiz holatda yurakning tez yoki kuchli urishi.
Yotganda yoki dam olayotganda yurak urishini sezish.
Yurak urishida uzilish yoki notekislik hissi.
Ko'krak, bo'yin yoki tomoq sohasida pulsatsiya.
Holsizlik, bosh aylanishi yoki tez charchash.
Nafas qisishi yoki nafas olishda qiyinchilik.
Yurak urishining har qanday tezlashishi kasallikni anglatmaydi. Ammo bu holat tez-tez takrorlansa yoki uzoq davom etsa, shifokor ko'rigidan o'tish tavsiya etiladi.
Yurak urishining tezlashishi turmush tarzi bilan bog'liq omillar yoki turli kasalliklar sababli yuzaga kelishi mumkin.
Stress vaqtida organizm nerv tizimini faollashtiruvchi va yurak urishini tezlashtiruvchi gormonlarni ishlab chiqaradi.
Bezovtalik, hayajon, ruhiy zo'riqish yoki vahima holatlarida yurak tez urishi mumkin.
Agar bu belgilar tez-tez kuzatilsa, yurak urishining boshqa ehtimoliy sabablarini ham tekshirish muhim. Yurak urishini faqat stress bilan bog'lash to'g'ri bo'lmasligi mumkin.
Uyqu rejimining buzilishi, yetarli uxlamaslik va ortiqcha ish yuklamasi nerv tizimi hamda yurak faoliyatiga ta'sir qilishi mumkin.
Natijada yurak urishining tezlashishi, holsizlik, asabiylashish va diqqatni jamlash qiyinlashishi kuzatiladi.
Muntazam uyqu rejimiga rioya qilish va organizmga yetarli dam berish umumiy salomatlikni yaxshilashga yordam beradi.
Kofein va ayrim stimulyator moddalar yurak urishini tezlashtirishi mumkin.
Ba'zi insonlarda kofe, energetik ichimliklar yoki ayrim dori vositalarini iste'mol qilgandan keyin yurak urishi kuchayadi.
Agar bunday belgilar ushbu mahsulotlardan keyin paydo bo'lsa, ularni iste'mol qilish miqdoriga e'tibor berish va shifokor bilan maslahatlashish tavsiya etiladi.
Kamqonlik organizmda kislorodni tashish uchun zarur bo'lgan sog'lom qizil qon hujayralari yoki gemoglobin miqdori yetarli bo'lmaganda yuzaga keladi.
Kislorod yetkazib berish kamayganda, yurak organizm ehtiyojini qoplash uchun faolroq ishlashi mumkin.
Quyidagi belgilar kuzatilishi mumkin:
Yurak urishining tezlashishi.
Holsizlik va tez charchash.
Teri rangining oqarishi.
Bosh aylanishi.
Kundalik faoliyat davomida nafas qisishi.
Umumiy qon tahlili va zarurat bo'lganda temir almashinuvini baholovchi qo'shimcha laborator tekshiruvlar kamqonlikni aniqlashga yordam beradi.
Qalqonsimon bezning ortiqcha faoliyati moddalar almashinuvini tezlashtirishi va yurak urishining tezlashishiga sabab bo'lishi mumkin.
Boshqa belgilar orasida ortiqcha terlash, qo'llarning titrashi, sababsiz vazn yo'qotish, asabiylashish va issiqqa sezuvchanlikning oshishi mavjud.
Shifokor bemorning belgilariga qarab TSH va boshqa qalqonsimon bez gormonlarini tekshirishni tavsiya qilishi mumkin.
Qon bosimining o'zgarishi ba'zan yurak urishini sezish, bosh og'rig'i, holsizlik yoki bosh aylanishi bilan birga kuzatiladi.
Biroq yurakning tez urishi orqali qon bosimining yuqori yoki past ekanligini aniqlab bo'lmaydi.
Bemorning holatini baholash uchun qon bosimi va pulsni o'lchash zarur.
Yurak ritmining buzilishi aritmiya deb ataladi va yurak urishining tezlashishiga sabab bo'lishi mumkin.
Ayrim aritmiyalar yurak urishining to'satdan tezlashishi, notekis urish, holsizlik, bosh aylanishi yoki boshqa belgilar bilan namoyon bo'ladi.
Bunday holatlarni aniqlash uchun elektrokardiografiya (EKG), ayrim vaziyatlarda esa yurak ritmini uzoq vaqt davomida kuzatish talab qilinishi mumkin.
Yetarli suyuqlik ichmaslik, ko'p terlash, qusish yoki ich ketishi organizmda suvsizlanishga olib kelishi mumkin.
Ayrim holatlarda kaliy va magniy kabi elektrolitlar miqdorining o'zgarishi ham yurak ritmiga ta'sir qilishi mumkin.
Shifokor zaruratga qarab organizmdagi suyuqlik va elektrolitlar muvozanatini baholash uchun laborator tahlillarni tavsiya qiladi.
Yurak urishi tez-tez kuzatilsa, aniq sababsiz paydo bo'lsa yoki boshqa belgilar bilan birga kechsa, shifokor ko'rigidan o'tish tavsiya etiladi.
Quyidagi holatlarga e'tibor berish muhim:
Tinch holatda yurak urishining takroran tezlashishi.
Yurak urishining notekisligi yoki uzilish hissi.
Bosh aylanishi yoki kuchli holsizlik.
Yengil jismoniy harakatda ham nafas qisishi.
Ko'krak qafasida og'riq yoki noqulaylik.
Agar yurak urishining tezlashishi ko'krak qafasidagi og'riq, kuchli nafas qisishi, hushdan ketish yoki hushdan ketish arafasidagi holat bilan birga kuzatilsa, zudlik bilan shoshilinch tibbiy yordamga murojaat qiling.
Shifokor tavsiyasisiz yurak urishini kamaytiruvchi dori vositalarini qabul qilmang.
Yurak urishining tezlashish sababini aniqlash uchun shifokor yurak faoliyati, qon bosimi, laborator tahlillar va boshqa ehtimoliy omillarni baholashi mumkin.
Kimyo University Hospital klinikasida bemorning shikoyatlari va shifokor tavsiyalariga qarab tegishli tekshiruvlardan o'tish imkoniyati mavjud.
Elektrokardiografiya (EKG) yurakning elektr faolligini qayd etib, uning ritmini baholashga yordam beradi.
Tekshiruv yurak ritmining ayrim buzilishlarini va yurak urishi bilan bog'liq bo'lishi mumkin bo'lgan boshqa o'zgarishlarni aniqlashga yordam beradi.
EKG odatda tez va og'riqsiz o'tkaziladi.
Yurak UZI yurak tuzilishini, klapanlar faoliyatini va yurak mushagining qisqarish qobiliyatini baholash imkonini beradi.
Shifokor yurak tuzilishidagi o'zgarishlarga shubha qilganda yoki qo'shimcha belgilar mavjud bo'lganda ushbu tekshiruvni tavsiya qilishi mumkin.
Laborator tekshiruvlar yurak urishining tezlashishiga sabab bo'lishi mumkin bo'lgan ayrim holatlarni aniqlashga yordam beradi.
Bemorning shikoyatlariga qarab shifokor quyidagi tahlillarni tavsiya qilishi mumkin:
Umumiy qon tahlili: Gemoglobin miqdorini baholash va kamqonlikni aniqlash uchun.
Temir almashinuvini baholash: Temir tanqisligiga shubha qilinganda.
Qalqonsimon bez gormonlari: Qalqonsimon bez faoliyatini tekshirish uchun.
Elektrolitlar tahlili: Zarurat bo'lganda kaliy, magniy va boshqa ko'rsatkichlarni baholash uchun.
Qon bosimi va pulsni o'lchash shifokor ko'rigida bemorning holatini baholashga yordam beradi.
Zarurat bo'lganda shifokor ushbu ko'rsatkichlarni uy sharoitida kuzatib borishni tavsiya qilishi mumkin.
Agar yurak urishining tezlashishi vaqti-vaqti bilan kuzatilsa va oddiy EKG tekshiruvida o'zgarish aniqlanmasa, shifokor Holter monitoringini tavsiya qilishi mumkin.
Holter monitoringi yurak ritmini uzoqroq vaqt davomida qayd etadi va oddiy EKG vaqtida aniqlanmaydigan epizodlarni aniqlashga yordam beradi.
Qo'shimcha tekshiruvlar zarurati har bir bemor uchun individual belgilanadi.
Agar yurak urishining tezlashishi birinchi marta kuzatilsa va shoshilinch xavfli belgilar bo'lmasa, quyidagilar tavsiya etiladi:
Jismoniy faoliyatni to'xtatib, tinch joyda o'tiring.
Imkoniyat bo'lsa, puls va qon bosimini o'lchang.
Yurak urishi qancha davom etayotganiga va boshqa belgilar mavjudligiga e'tibor bering.
Energetik ichimliklar va ortiqcha kofein iste'molidan saqlaning.
Muntazam uyqu rejimiga rioya qiling va yetarli suyuqlik iching.
Belgilar takrorlansa yoki uzoq davom etsa, shifokorga murojaat qiling.
O'z-o'zidan tashxis qo'yish yoki shifokor tavsiyasisiz yurak uchun dori vositalarini qabul qilish tavsiya etilmaydi.
Agar siz jismoniy harakatsiz holatda ham yurakning kuchli urishini muntazam sezsangiz, bu vaqtinchalik omillar bilan bog'liqmi yoki boshqa tibbiy holat mavjudmi, aniqlash muhim.
Kimyo University Hospital klinikasida bemorlar shifokor maslahatidan foydalanish va tegishli diagnostik tekshiruvlardan o'tish imkoniyatiga ega.
Shifokor tavsiyasiga qarab tekshiruv quyidagilarni o'z ichiga olishi mumkin:
Shifokor konsultatsiyasi.
Yurak ritmini baholash uchun EKG.
Yurak tuzilishi va faoliyatini tekshirish uchun yurak UZI.
Laborator qon tahlillari.
Tibbiy ko'rsatmalarga muvofiq qo'shimcha tekshiruvlar.
Kompleks tekshiruv shifokorga simptomlarning ehtimoliy sabablarini aniqlash va keyingi diagnostika yoki davolash choralarini belgilashga yordam beradi.
Yotgan holatda ayrim insonlar yurak urishini kuchliroq sezishlari mumkin. Bu pulsga ko'proq e'tibor qaratish, stress yoki boshqa omillar bilan bog'liq bo'lishi mumkin.
Agar yotgan holatda yurak urishi tez-tez tezlashsa, shifokor bilan maslahatlashish tavsiya etiladi.
Ha. Bezovtalik va ruhiy zo'riqish nerv tizimini faollashtirib, yurak urishini tezlashtirishi mumkin.
Biroq yurak urishining takroriy tezlashishini, ayniqsa aniq sababsiz kuzatilsa, faqat stress bilan bog'lash to'g'ri emas.
Bemorning simptomlariga qarab shifokor umumiy qon tahlili, temir almashinuvi, qalqonsimon bez gormonlari va elektrolitlar tahlilini tavsiya qilishi mumkin.
Kerakli tahlillar shifokor konsultatsiyasidan so'ng belgilanadi.
EKG yurak ritmini baholash va ayrim o'zgarishlarni aniqlashga yordam beradi.
Agar yurak urishining tezlashishi vaqti-vaqti bilan kuzatilsa, shifokor qo'shimcha diagnostik tekshiruvlarni tavsiya qilishi mumkin.
Yo'q. Puls yurak faoliyati haqida muhim ma'lumot beradi, ammo simptomlarning sababini mustaqil ravishda aniqlash uchun yetarli emas.
Shifokor konsultatsiyasi va qo'shimcha tekshiruvlar talab qilinishi mumkin.
Jismoniy harakatsiz holatda yurak urishining tezlashishi stress, charchoq, kamqonlik, qalqonsimon bez faoliyatining buzilishi yoki yurak ritmidagi o'zgarishlar bilan bog'liq bo'lishi mumkin.
Agar simptomlar takrorlansa, shifokor ko'rigini kechiktirmang.
Kimyo University Hospital, Toshkent klinikasiga konsultatsiya uchun murojaat qiling, simptomlaringizni muhokama qiling, kerakli tekshiruvlardan o'ting va shifokor tavsiyalarini oling.
O'z vaqtida tekshiruvdan o'tish yurak urishining ehtimoliy sabablarini aniqlash va salomatlikni asrash uchun keyingi choralarni belgilashga yordam beradi.
Kimyo University Hospital — salomatligingiz uchun tibbiy yordam va diagnostika xizmatlari.